Dù đã đưa Tổng thống Maduro ra tòa, giới chức Mỹ vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức nếu muốn đạt được kết quả như ý muốn.
Ngày 3/1, sau chiến dịch quân sự chớp nhoáng nhằm vào Venezuela, Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro cùng phu nhân bị bắt giữ và ngay lập tức được đưa tới tòa án tại bang New York với các cáo buộc liên quan đến ma túy và vũ khí.
Nếu bị kết tội, ông Maduro có thể phải chịu số phận như cựu lãnh đạo Panama Manuel Noriega – người từng bị Mỹ bắt giữ năm 1989 và chịu án tù tại Mỹ.
Tuy nhiên, ông Maduro và nhóm luật sư có nhiều lập luận pháp lý để tự vệ. Lá bài quan trọng nhất là quyền miễn trừ dành cho nguyên thủ quốc gia. Ông cũng có thể cho rằng Mỹ bắt cóc ông trái phép và các cáo buộc về ma túy hoàn toàn không có cơ sở.
Ông Maduro tuyên bố trước tòa hôm 5/1: “Tôi vô tội. Tôi là người tử tế. Tôi vẫn là tổng thống của đất nước mình”.
Quyền miễn trừ nguyên thủ của Tổng thống Maduro
Mỹ cho rằng ông Maduro không còn là nguyên thủ quốc gia kể từ cuộc bầu cử năm 2018, kết quả không được Mỹ công nhận, nên ông không được hưởng quyền miễn trừ.
Bộ trưởng Tư pháp Venezuela Tarek William Saab đã phản bác và kêu gọi tòa án tôn trọng luật pháp quốc tế, khẳng định tòa không có thẩm quyền truy tố lãnh đạo một quốc gia có chủ quyền như Venezuela.
Theo giáo sư luật Caren Morrison, quyền miễn trừ nguyên thủ quốc gia là thách thức lớn với công tố viên trong vụ án này.
Lập luận về quyền miễn trừ đã từng được cựu lãnh đạo Panama Noriega sử dụng nhưng không thành công. Tuy nhiên, khác với Maduro, Noriega chưa từng chính thức giữ chức tổng thống.
Mỹ cũng từng bác bỏ các vụ kiện dân sự nhằm vào các nguyên thủ được công nhận như cựu Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos hay Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman.
Những vụ việc liên quan đến lãnh đạo nước ngoài là rất phức tạp và chưa từng thấy nhiều đại án nguyên thủ được xét xử ở Mỹ.
Các lập luận pháp lý khác
Luật sư Barry Pollack – bào chữa cho ông Maduro – cho rằng Mỹ đã bắt cóc ông bằng lực lượng quân sự, vi phạm luật pháp quốc tế.
Giáo sư luật Matthew Waxman nhận định: “Một bản cáo trạng hình sự không thể là cơ sở hợp pháp cho việc sử dụng lực lượng quân sự can thiệp chính phủ nước khác”.
Ông Noriega từng dùng lập luận này nhưng bị tòa án bác bỏ và cuối cùng vẫn bị kết tội.
Mỹ còn gặp khó trong việc chứng minh ông Maduro liên quan trực tiếp đến các đường dây buôn bán ma túy. Bản cáo trạng nhấn mạnh hoạt động ma túy kéo dài nhiều thập kỷ, nhưng ông Maduro chỉ xuất hiện rất ít trong tài liệu này.
Những cáo buộc liên quan đến mối quan hệ với các nhóm khủng bố cũng còn sơ sài, nhưng Bộ Tư pháp Mỹ có thể chưa công khai hết bằng chứng.
Tờ USA Today nhận định ông Maduro có thể kiện ngược rằng ông là nạn nhân của việc truy tố có chọn lọc nhằm trả thù, giống như các lập luận từng được sử dụng bởi những nhân vật như Hunter Biden hay Donald Trump, nhưng không thành công.
Liên Hợp Quốc cùng nhiều quốc gia Mỹ Latinh và thế giới đã lên án cuộc tấn công của Mỹ, coi đây là hành động vi phạm chủ quyền Venezuela và đe dọa hòa bình khu vực. Việt Nam cũng kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế và nguyên tắc không sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.
