Luật sư Đường Nam Khánh cảnh báo bẫy lừa đảo việc nhẹ lương cao sau vụ Mr. Pips
Vụ việc hơn 1.000 học sinh, sinh viên bị điều tra vì liên quan đến đường dây lừa đảo Mr. Pips đã khiến dư luận quan tâm đặc biệt. Luật sư Đường Nam Khánh (Đoàn Luật sư Hà Nội) đã chỉ ra những dấu hiệu quan trọng để phân biệt việc làm thêm hợp pháp và hành vi tiếp tay cho tội phạm công nghệ cao, đồng thời gửi lời khuyên giúp người trẻ cẩn trọng hơn trước các “bẫy pháp lý trá hình” trong thời đại số.
Dấu hiệu phân biệt việc làm thêm hợp pháp và hành vi tiếp tay cho tội phạm công nghệ cao
Luật sư Đường Nam Khánh: Trước hết, cần xác định rõ rằng không tồn tại khái niệm “việc nhẹ lương cao” trong thực tế. Nếu có ai mời bạn làm một công việc nghe có vẻ hấp dẫn, thu nhập cao nhưng yêu cầu đơn giản hoặc mơ hồ, thì rất có thể đó là dấu hiệu lừa đảo. Đặc biệt, các hoạt động liên quan đến ngoại hối, tài chính, đầu tư trên nền tảng số cần được kiểm tra kỹ tính hợp pháp.
Hiện nay ở Việt Nam chỉ có ba sàn giao dịch chứng khoán được pháp luật công nhận là HOSE, HNX và UPCoM. Nếu các sinh viên tham gia huy động vốn hay mời đầu tư vào các nền tảng ngoài ba sàn này, thì chắc chắn đó là những hoạt động bất hợp pháp. Các mô hình như “nhị phân – thập phân”, “đánh chỉ số tài chính ảo” hay “trading nhanh thắng” có dấu hiệu lừa đảo hoặc rửa tiền cao.
Trách nhiệm hình sự của sinh viên trong vụ án Mr. Pips
Nếu sinh viên cho rằng mình chỉ làm theo chỉ dẫn và không biết mục đích lừa đảo, họ có thể không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu chứng minh được sự vô ý. Tuy nhiên, theo điều tra của Công an TP Hà Nội, phần lớn sinh viên biết rõ tính chất lừa đảo nhưng vẫn tham gia, do đó sẽ bị xử lý nghiêm theo pháp luật.
Luật định về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” gồm 4 yếu tố: khách thể, chủ thể, mặt khách quan và mặt chủ quan. Mặt chủ quan yêu cầu hành vi cố ý trực tiếp, tức là người thực hiện biết rõ hành vi gian dối nhưng vẫn làm để chiếm đoạt tài sản. Nếu người đó không biết vi phạm pháp luật thì không đủ cấu thành tội hình sự.
Khuyến cáo cho sinh viên khi bị triệu tập điều tra
Sinh viên nên chủ động khai báo trung thực với cơ quan điều tra, vì việc thành khẩn khai báo, tự nguyện khắc phục hậu quả và hợp tác điều tra là tình tiết giảm nhẹ quan trọng theo Bộ luật Hình sự 2015.
Theo khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự, hành vi “thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải” được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, khi quyết định hình phạt, tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là cơ sở giảm nhẹ nhưng phải ghi rõ trong bản án.
Vai trò đồng phạm và tiếp tay trong hành vi lừa đảo
Các sinh viên từng cho biết họ chỉ giúp gửi link, làm cộng tác viên tuyển người đầu tư hoặc thu hoa hồng nhưng không ký hợp đồng chính thức. Theo luật sư, đây vẫn có thể bị coi là đồng phạm hoặc tiếp tay cho hành vi phạm tội. Luật hình sự quy định đồng phạm gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục và người giúp sức. Người giúp sức có thể nhẹ hình phạt hơn nhưng không được miễn hoàn toàn trách nhiệm.
Lời khuyên đối với sinh viên trong phân biệt việc làm hợp pháp và bẫy pháp lý
Luật sư Đường Nam Khánh khuyên các bạn sinh viên khi lựa chọn việc làm thêm cần đặt câu hỏi rõ ràng: công việc là gì, làm ở đâu, quy trình ra sao, ai chịu trách nhiệm pháp lý và có hợp đồng minh bạch không. Không nên tin lời mời hấp dẫn về “lương cao, việc nhẹ” mà không rõ ràng.
Riêng công việc liên quan đầu tư tài chính cần kiểm tra xem nền tảng có được cấp phép bởi Ngân hàng Nhà nước hoặc Ủy ban Chứng khoán không. Tuyển dụng online, quảng bá sản phẩm tài chính phải rất thận trọng vì có thể là lừa đảo hoặc các hành vi phi pháp khác.
Quan trọng nhất là sinh viên phải tỉnh táo và nhận thức rằng không có lối tắt kiếm tiền dễ dàng mà không có rủi ro pháp lý nghiêm trọng.
