Đại hội Đảng XIV – Đồng hồ lịch sử điểm những khung giờ quyết định trước mốc 2030

Ngày 21 tháng 01 năm 2026, Đại hội Đảng lần thứ XIV khai mạc trong bối cảnh Tổng Bí thư Tô Lâm gọi đây là lúc "đồng hồ lịch sử" đang điểm những "khung giờ quyết định" trước các mốc quan trọng 2030 và 2045. Đây là cảnh báo rằng, cửa sổ cơ hội không mở mãi và nếu chần chừ, Việt Nam có thể bước vào cột mốc 100 năm thành lập Đảng với tâm thế của người đến muộn.

Trong Báo cáo các văn kiện tại lễ khai mạc Đại hội, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu cần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng tình hình; đổi mới tư duy; hoàn thiện thể chế; nâng cao năng lực quản trị quốc gia; hành động mạnh mẽ, quyết liệt, đột phá và hiệu quả.

Mục tiêu lớn, khát vọng cao

Văn kiện Đại hội đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% mỗi năm trở lên trong giai đoạn 2026–2030, với GDP bình quân đầu người năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD. Đây là tuyên bố về nhịp độ phát triển đầy tham vọng.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư cũng cảnh báo nhiều chủ trương đúng có thể "nằm trên giấy" nếu thực thi chậm, kém hiệu quả hoặc lệch chuẩn trong quá trình triển khai. Do đó, tăng trưởng cao không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là bài toán tổ chức và kỷ luật thực thi nghiêm ngặt.

Thể chế phải mở đường cho mục tiêu phát triển

Tổng Bí thư đặt yêu cầu hoàn thiện thể chế và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa lên hàng đầu, với tiêu chí then chốt là lấy thực thi làm thước đo. Cần xóa bỏ cơ chế "xin–cho", giảm thủ tục hành chính, số hóa toàn diện, liên thông dữ liệu; lấy thời gian và chi phí của người dân, doanh nghiệp làm thước đo cải cách.

Đồng thời, phải xây dựng kỷ luật pháp quyền và kỷ luật thực thi, khắc phục những căn bệnh như "luật đúng mà làm khó", "trên nóng dưới lạnh", "nói nhiều làm ít", "quyết sách đúng nhưng thực hiện chậm". Thể chế không chỉ được ban hành mà phải vận hành hiệu quả để mở đường cho phát triển.

Mô hình tăng trưởng mới

Đại hội xác lập mô hình tăng trưởng mới với trọng tâm kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đây là lời giải thích cho mô hình cũ dựa nhiều vào tài nguyên, lao động giá rẻ và đầu tư mở rộng đã tới giới hạn.

Chất lượng tăng trưởng sẽ dựa trên năng suất, chất lượng, hiệu quả và đổi mới sáng tạo; phát triển theo chuỗi giá trị; hình thành các cực tăng trưởng và vùng kinh tế trọng điểm; nâng cao năng lực logistics, trung chuyển; hướng tới các trung tâm dịch vụ, tài chính và du lịch chất lượng cao.

Vai trò các khu vực kinh tế được xác định rõ ràng: kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo ổn định vĩ mô và định hướng chiến lược; kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất, cần đảm bảo quyền tài sản, tự do kinh doanh và môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Khoa học – công nghệ – đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm

Tổng Bí thư nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm của phát triển. Muốn đột phá công nghệ cần bắt đầu từ con người và cơ chế, không duy ý chí.

Văn kiện đặt ra yêu cầu trọng dụng nhân tài; đánh giá dựa trên sản phẩm; cơ chế tài chính linh hoạt; hợp tác công tư; đặt hàng nhiệm vụ khoa học gắn kết với yêu cầu phát triển. Chuyển đổi số là phương thức tăng năng suất, giảm chi phí xã hội và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia.

Nền tảng phát triển bền vững

Phát triển lấy con người làm trung tâm với văn hóa và con người là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và động lực phát triển. Xây dựng hệ giá trị, môi trường văn hóa lành mạnh; phát triển giáo dục, y tế, an sinh xã hội; bảo đảm tăng trưởng gắn với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường là điều kiện để tăng trưởng không tự triệt tiêu chính mình.

Nói ít – làm nhiều – làm đến cùng

Công tác cán bộ được xem là "then chốt của then chốt": chọn đúng người giao đúng việc; đánh giá bằng sản phẩm và hiệu quả; thực hiện "có vào, có ra", "có lên, có xuống"; bảo vệ người dám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm.

Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu nói ít, làm nhiều, làm đến cùng với các mục tiêu được cụ thể hóa bằng chương trình, chỉ tiêu đo lường, thời hạn rõ ràng và người chịu trách nhiệm đến cùng; đồng thời kiểm tra, giám sát chặt chẽ; khen thưởng người làm tốt và xử lý nghiêm phần trì trệ, né tránh.

“Dân là gốc” – thước đo cao nhất của mọi quyết sách

Tư tưởng "dân là gốc" được đặt làm trung tâm: nhân dân là chủ thể, mục tiêu và thước đo của phát triển. Niềm tin của dân đến từ hiệu quả bộ máy, sự công bằng trong thụ hưởng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và việc giải quyết các bức xúc chính đáng.

Tổng Bí thư đặt câu hỏi: quyết sách có lợi cho dân không, có làm dân tin hơn không, có làm đời sống người dân tốt hơn không? Nếu chưa, phải tiếp tục hoàn thiện.

Khế ước với tương lai

Đại hội XIV được xác định là Đại hội của niềm tin và khát vọng, đột phá và hành động. Giá trị của các tuyên bố sẽ được chứng minh bằng các thay đổi cụ thể hàng tháng, hàng quý, hàng năm để người dân thấy, tin và đồng hành.

Mục tiêu tăng trưởng 10% là cam kết, khế ước với tương lai, đòi hỏi thể chế mở đường, kỷ luật thực thi nghiêm, trách nhiệm minh định và kết quả đo bằng cuộc sống người dân.

Đại hội diễn ra khi "đồng hồ lịch sử" đang điểm những khung giờ quyết định trước mốc 2030 – thời khắc tròn 100 năm ra đời của Đảng.

“Chưa bao giờ nguyện ước về một Việt Nam dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc lại gần với chúng ta như hôm nay; nhưng cũng chưa bao giờ chúng ta phải đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi gay gắt, sức ép cạnh tranh như lúc này”, Tổng Bí thư phát biểu.